BEYAZIT NADIR ESERLER KÜTÜPHANESI

İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi;  İstanbul Suriçi Beyazıt İstanbul Üniversitesi kampusunda 1912 tarihinde Mimar Kemalettin tarafından inşa edilmiştir. Kütüphanesi; Atatürk’ün emriyle, Yıldız Sarayı Kütüphanesinin Üniversiteye nakli ve fakülte kitaplıklarındaki eserlerin bir araya toplanması sonucu kurulmuştur. 1912 yılında Mimar Kemalettin Bey tarafından kadıların yetiştirilmesi için yapılan Medresetü’l-Kuzat olarak bilinen bina, önce üniversitenin tüm kitaplarının mekanı iken, daha sonra yapılan bir ayırımla; harf devrimi öncesi kitaplar harf devrimi sonrası Latin alfabesiyle basılan kitaplar olarak ayrılarak iki ayrı kütüphane oluşturulmuştur. Osmanlıca, Arapça, Farsça olan yazma ve basma eserler, albüm, ve eşyalardan meydana getirilmiştir.

Harf devrimi öncesi el yazması ve matbu eserlerin bulunduğu kütüphane Nadir Eserler Kütüphanesidir. İstanbul Üniversitesinin kurulmasından bu yana çeşitli adlarla anılan kütüphane şu anda İ.Ü. Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı’na bağlı olarak Nadir Eserler Kütüphanesi olarak bilinmektedir. 1999 İstanbul depremiyle uzun bir süre kapalı kalan kütüphane daha sonra 2003 yılında Rektörlük binasında hizmete açılmış, restore edilen binasının tamamlanmıştır. Bu yapı Vakıflar tarafından Kütüphane olarak kullanılmak kaydıyla Üniversiteye tahsis edilmiştir. 2006 yılında kitaplar yeniden eski mekanlarına dönmüşler ve burada hizmet vermektedirler.

Kütüphanenin yerli ve yabancılar tarafından tanınması için oluşturulmuştur. Yıldız Saray Kütüphanesi’nden gelen ve dünyada tek nüsha olan değerli kitaplar, Padişah yazması divanlar ile o dönemin birçok önemli şahsiyetinin kitap koleksiyonlarının kütüphanede birleşmesiyle olmuştur. Ayrıca Sultan II. Abdülhamit döneminde Padişahın gözü kulağı olduğu ve İmparatorluktaki gelişmeleri takip ettiği, önemli bir arşivleme çalışması olan 36.585 adet fotoğrafta bu ünün yayılmasını sağlamıştır. Kütüphanede Halis Efendi, Mollazade İbrahim Bey, Osmanlı İmparatorluğu’nun son şeyhülislamlarından olan Pirizade Mehmet Sahip Molla (1838-1910) gibi dini ilimler sahasının, Sultan Abdülmecit devrinin mareşallerinden Rıza Paşa (1809-1877) ile Hakkı Paşa, İbnül Emin Mahmut Kemal İnal gibi siyaset ve fikir dünyamızın son derece önemli simalarının koleksiyonları vardır. Nadir Eserler Kütüphanesi’nde 9943 Türkçe yazma, 6967 Arapça yazma, 1618 Farsça yazma ve diğer değişik dillerde (Almanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca, Rusça, Rumca, Ermenice, Arnavutça) 81 adet yazma olmak üzere, toplam 18.606 adet yazma eser bulunmaktadır. Osmanlıca matbu kitapların toplamı 25.375 adettir. Baskı albüm 693, Albüm 911, Harita 1350, 212 Müzik notası, 554 Gazete, 345 Dergi, 28 Hat ve levha, Latin harfli Avrupa Nadir Eser denilen kitaplar 4300 adedi bulmaktadır.

Yakın dönem tarihimizin önemli şahsiyetlerinden tarihçi, müzeci, edebiyatçı ve mutasavvıf İbnül Emin Mahmut Kemal İnal’ın Üniversitemize bağışladığı kişisel eşyası ile 568 adet hat ve levhası, 3808 adet el yazması ve matbu eseri kütüphanemizde bulunmaktadır. İstanbul Üniversitesi Konservatuarı’ndan gelen yazma notalar, el yazması kitaplar ve hamparsumlar, müzik kitapları ve süreli yayın ile plaklar da kütüphanenin Müzik Eserleri Biriminde okuyuculara sunulmaktadır. Kütüphanemiz de Atatürk’ün 1936 yılında kütüphanemizden ödünç alıp okuduğu ve bazılarına işaretler düştüğü kitaplar da sergilenmektedir.